Last weekend the NRC published a fine article about my project. Hereby a digital version of the copy in Dutch:

text: Marcel Haenen

‘Ontzettend brak”, zit Floor Wesseling (35 jaar) achter het bureau van zijn atelier in Amsterdam-Noord. Voor de voetbalmaffe grafisch ontwerper zijn het enerverende tijden. De afgelopen nacht, na de winst van Oranje op Uruguay in de halve finale, heeft hij thuis met Chileense vrienden iets te stevig gefeest. „Ik ben vanochtend zelfs vergeten mijn vierjarig zoontje naar school te brengen. Zo erg heb ik me verslapen.”

Vorige week vrijdag 2 juli was ook al zo’n bewogen dag. Nederland versloeg Brazilië. „De wedstrijd Nederland tegen Brazilië op het WK van 1998 was voor mij legendarisch, een van de meest emotionele wedstrijden die ik heb meegemaakt. Nu was er eindelijk een payback.’’

Het leven van Wesseling stond de afgelopen weken volledig in het teken van het wereldkampioenschap voetbal. Wesseling maakt unieke voetbalshirtjes die hij samenstelt uit stukken van bestaande voetbaltricots. Hij molt de wedstrijdtruitjes van nationale voetbalelftallen of clubs en maakt er iets geheel anders van. Hij is nu extra druk want woensdag 14 juli opent er in Amsterdam een speciale expositie van zeven shirtjes gebaseerd op de confrontaties met alle tegenstanders van Oranje op het WK in Zuid- Afrika. Het bloedspoor van Oranje, is de werktitel van deze expositie. Als het allemaal lukt trouwens want voorlopig is het nog even zoeken naar het uitshirt van Slowakije, geen courant exemplaar in de omgeving van Amsterdam.

Twee samenvallende liefdes hebben van Wesseling een shirtvervaardiger gemaakt. Eerst was er de genegenheid voor de balsport. Wesseling is rechtshalf in het tweede elftal van Zeeburgia en had sowieso al de gewoonte om zelf vaak in een voetbalshirtje over straat te gaan. Leuk in Engeland in een Ajaxshirt rondlopen waar hij dan weer shirts kocht die hij in Nederland droeg. „Er zijn geen kledingstukken met een grotere culturele lading dan het voetbalshirt”, is zijn overtuiging.

In 2002 studeerde Wesseling af als vormgever aan de Gerrit Rietveldacademie in Amsterdam. Een jaar later kreeg hij van zijn vader, ook grafisch ontwerper, een boek cadeau dat zijn leven op zijn kop zette. Het boek Heraldiek, geschreven door Jan H. Junius, uit 1894 is op een goede dag door zijn opa achterover gedrukt bij het rijksarchief van Drenthe. Wesseling toont het gammele exemplaar in een leren bruingroene kaft. Het boekwerk vertelt alles over de betekenis van wapenschilden. De herkenningstekens van ridders, steden of adellijke families.

„Mijn opa was een intelligent soort oplichter. Hij maakte voor niet adellijke families die veel geld hadden nepfamiliewapens. Mijn vader en zijn broer moesten ze tekenen en mijn opa verzon er dan een stamboom bij.”

Wesseling verslond het boek tijdens een vakantie op het heraldieke Malta. „Het bleek een schatkist. Als grafisch ontwerper creëer en combineer ik nu identiteiten uit het voetbal. Ik speel met beelden zoals vlaggen, bedrijfslogo’s en iconische adelaren als metaforen voor machten die zouden kunnen ontstaan. Mijn doel is een nieuw soort heraldiek terug te brengen in het straatbeeld. Ik maak lopende vlaggen.”

Door het verknippen en aan elkaar naaien van shirtjes van bijvoorbeeld clubs die traditioneel vijandig tegenover elkaar staan of van landen tussen wie het historisch niet echt wil boteren, maakt Wesseling provocerende kledingstukken. Maar soms biedt zo’n raar multicultureel shirt ook uitkomst, ervaarde Wesseling die opgroeide in de Bijlmer. „Ik heb veel vrienden met ouders die uit verschillende landen komen. Met een multinationaal shirt hoeven ze niet meer voor één land te kiezen. Hun hele achtergrond zit in één shirt. Heel populair is een Nederland/ Marokkoshirt. Want Nederlandse Marokkanen worden overal als buitenlanders gezien.’’

Inmiddels heeft Wesseling zo’n 140 unieke shirts gefabriceerd. Af en toe pakt hij er een van het kledingrek in zijn atelier en vertelt hij over de betekenis van het nieuwe kledingstuk. Er zijn eenvoudige samenstellingen waar twee landen of clubs samen een shirtje delen maar ook hele ingewikkelde combinaties mogelijk. De plaatsing van bepaalde vlakken of de overheersing van een kleur, hebben allemaal een bijzondere betekenis. Omdat het werk gaat over heraldiek, genealogie, bloedlijnen en het mengen van culturen via het voetbal en straatleven, noemt hij zijn project Blood in Blood out, naar de gelijknamige misdaadfilm uit 1993.

Zijn eerste expositie van shirts hield Wesseling in Cork in Ierland. „De reactie van het publiek was heel goed. Mensen begonnen te praten over eenheid in plaats van rivaliteit’’. Zelfs het verboden shirt, waar Engeland en Ierland aan elkaar genaaid waren, werd geaccepteerd. Maar niet door iedereen. Alle posters van de expositie in het centrum met daarop een afbeelding van dit shirt werden van de muren gescheurd.

Sommige shirts kunnen echt niet worden gedragen, veel te gevaarlijk. Met een Feijenoord/ Ajax tricot door Rotterdam lopen, staat gelijk aan zelfmoord, vermoedt Wesseling. „Daar waag ik me niet aan.” Ook is het niet aan te raden in Glasgow te wandelen met het shirt waar de kleuren van de protestantse club Glasgow Rangers en die van het katholieke Celtic FC samenvloeien. En in Breda, waar nu een expositie te zien is, durft de directie van het Grafisch Museum het niet aan een speciaal gemaakt shirt van NAC/Willem II te tonen. Supporters van NAC dreigden het museum te bestormen.

Wesseling heeft ook enkele persoonlijke carrièreshirts gemaakt. Voetbaltricots waarop de loopbaan van een bepaalde speler wordt uitgebeeld zoals Klaas Jan Huntelaar of Wesley Sneijder (met veel blauw-zwarte Interstrepen, een rood-wit Ajaxdeel en een piepklein Spaans vlaggetje om het mislukte korte avontuur bij Real te verbeelden). De ontwerper probeert de Oranjespelers geïnteresseerd te krijgen voor zijn werk maar tot nu toe is hij daar niet in geslaagd. Hij heeft KNVB-perschef Kees Jansma zijn net verschenen boek over zijn werk doen toekomen en hoopt dat de spelers nu een glimp van de voetbalheraldiek te zien krijgen.

De fabrikanten van sportshirts zoals Nike, Puma en Adidas hebben Wesseling tot nu toe niet lastiggevallen door merkenrechtelijke barrières op te werpen. Ze laten het toe omdat het kunst is en geen massaproductie, vermoedt de maker zelf. Hij hoopt dat zijn werk mensen zal inspireren ook zelf eigen shirts te gaan maken. „Dit is het tijdperk van het multiculturalisme. Oude naties zullen geleidelijk verdwijnen. Over een paar eeuwen zijn we allemaal net zo gemengd als het Braziliaanse volk.”